Kaart met PFAS vervuiling met hotspot Zwijndrecht (bron Le monde).
PFAS stoffen zijn zeer schadelijke stoffen die behoren tot een groep chemische bestanddelen die ‘Forever Chemicals’ worden genoemd omdat ze niet of nauwelijks afbreken en eens ze in je lichaam zitten, het jaren duurt voor ze terug verdwijnen. PFAS is de verzamelnaam voor chemische bestanddelen met een familie van meer dan 6000 varianten waaronder ook PFOS.
De hele zaak rond 3M is aan het licht gekomen in de zomer van 2021. Sindsdien worden de buurbewoners zich langzaam bewust van de schadelijke effecten die aan asbest doen denken. PFAS zit overal: in de bodem, in eieren, in het grondwater, in het lichaam, in de groenten en fruit en noem maar op en zal er nooit meer volledig uit geraken. De vastgelegde ‘NO REGRET’ maatregelen hebben een impact op het dagelijkse leven van vele burgers. Buurtbewoners zijn onzeker en bezorgd over hun toekomst en die van hun gezin.
Wij weten dat 3M nu al de verjaring inroept en ze dat met grote zekerheid vijf jaar na het uitbreken van het schandaal in 2021, nl in 2026 zullen doen. Verjaring betekent dat u nooit meer aanspraak kan maken op gelijk welke schadevergoeding. Als u uw gezinswoning binnen 15 jaar wil verkopen en ze is 30% minder waard, dan lijdt u nog schade. Als u of uw kinderen binnen 10 jaar plots diabetes vaststellen, een aantasting van het immuunsysteem of erger nog een vorm van kanker dan is de schade nog veel groter. U mag en kan dat niet laten verjaren en u moet nu iets doen, wat men u ook tracht wijs te maken.
3M heeft naar eigen zeggen in 2025 de PFAS productie in Zwijndrecht gestopt. De vraag stelt zich dan of de 3M site in Zwijndrecht sluit en 3M België volledig verlaat. Het afdwingen van een schadevergoeding wordt dan uiterst onzeker.
U moet weten dat de overheid niet voor u kan optreden. In het beste geval zal de overheid (OVAM) een beperkt aantal gronden voor een gedeelte laten saneren. De bodemsaneringsplannen voor zone 1A en 2 (Zwijndrecht) zijn al een tijdje klaar maar nog steeds is de sanering niet gestart. 3M sleept met de voeten en geeft zelf aan dat er 2 jaar nodig was om een vergunning voor de brug over de E34 te krijgen en nog 1 jaar om de brug te bouwen. Dat 3M talmt, is ondertussen ook Jo Brouns, Vlaams minister voor Leefmilieu opgevallen, al heeft dit bijzonder lang geduurd. De kost voor de Oosterweelwerken, veroorzaakt door de PFAS problematiek, is ondertussen ook al drastisch opgelopen, waarvoor de belastingbetaler uiteindelijke zal moeten opdraaien.
Tijdens de bewonersvergadering van 30 november 2022 voor zone 1A, georganiseerd door 3M, werd aangekondigd dat de eerste leeflaagsanering in de 2de helft van 2023 zou starten. Op de laatste bewonersvergadering van 11 maart 2026, klonk het al dat de eerste sanering pas in de tweede helft van 2027 zal plaatsvinden, m.a.w. 4 jaar later. De laatste percelen zouden pas in 2031 aan de beurt komen. Ondertussen beweert 3M dat de sanering van zone 2 parallel zou lopen.
In zone 1A moet 441.000 ton (ca. 245.000 m³, meer dan 20.000 vrachtwagens) vervuilde aarde afgevoerd worden en een zelfde hoeveelheid goede aarde aangevoerd worden. Er is misschien nog voldoende stortcapaciteit maar of er voldoende goede aarde gevonden wordt, staat nog lang niet vast en dit kan het ganse project aanzienlijk vertragen. Dit is een project van ongekende omvang in Vlaanderen en zal jaren de nodige hinder voor de buurt veroorzaken.
Bovendien zal nooit alle vervuiling weggenomen kunnen worden en valt alle gezondheidsschade en minderwaarde aan uw woning buiten deze overheidstussenkomst. De mensen die denken dat 3M die schade spontaan zal vergoeden zijn naïef en misschien kijken zij beter eens naar de film ‘DARK WATERS’ over een vergelijkbare zaak in de VS die men o.a. via Youtube kan bekijken.
3M deelt in Zwijndrecht nu en dan een ‘snoepje’ aan de landbouwers uit maar dat maakt deel uit van hun strategie om de mensen in slaap te sussen. In de Verenigde Staten heeft 3M een schikking van 10,3 miljard dollar getroffen met Amerikaanse steden en gemeenten over watervervuiling door PFAS. In Nederland heeft 3M Zwijndrecht onlangs een schikking getroffen met het Nederlands ministerie van Infrastructuur en Waterstaat om de ondernemers in de Westerschelderegio te vergoeden. De ondernemers krijgen een vergoeding voor de schade dat ze hebben geleden door de PFAS vervuiling in de Westerschelde. Welk bedrag is uitbetaald, blijft geheim.
Met deze schikkingen wil 3M vermijden dat het in een rechtszaak veroordeeld zou worden tot een nog hogere schadevergoeding. De tactiek van 3M is steeds dezelfde: alles ontkennen en betwisten tot ze niet anders meer kunnen dan een schikking te treffen en dat gebeurt alleen omdat de slachtoffers voet bij stuk houden.